POMARAŃCZE-POMARAŃCZE

Wygląd botaniczny pomarańczy ( kliknij)

Pomarańcze ogólnie można podzielić na dwie grupy:

Słodkie ( Sinensis ) Gorzkie ( Aurantium )

Wydawało by się, że pomarańcze to pomarańcze i zawsze jednakowo wyglądają przywołując przed oczy ten piękny ciepły kolor. Nie zawsze jednak tak jest. W niektórych krajach, gdzie temperatury zawsze są wysokie, pomarańcze pozostają zielone po dojrzeniu. Natomiast w chłodniejszych klimatach dochodzi do uwalniania pigmentów, jakimi są karoteny i zabarwienia owocu na tą właśnie, piękną pomarańczową postać. Jeżeli temperatury podczas rozwoju owocu często się zmieniają, można zaobserwować także zmiany koloru jego skórki.

Często po zbiorze owoców z hodowli wielkotowarowych traktuje się je gazem o nazwie        ( etylen ) aby uzyskać jednolitość koloru u wszystkich owoców. W zależności od odmiany, pomarańcze mogą też być żółte, albo nakrapiane czerwieńszym odcieniem. Wielkość owoców jest też różna. Jedne gatunki wytwarzają owoce wielkości wiśni, inne natomiast mogą przypominać swym kształtem i rozmiarami piłkę futbolową. Smak pomarańczy może przebiegać przez całą gamę słodyczy do mocno kwaśnego, oraz gorzkiego.

Drzewa pomarańczowe są bardzo piękne w ciągu całego roku. Barwne owoce doją uderzający kontrast z połyskującymi w słońcu intensywnie zielonymi liśćmi.  Gwieździste kwiaty wydzielają cudowny cytrusowy zapach. Wykorzystuje się to w przemyśle perfumeryjnym  przy produkcji różnego rodzaju kompozycji wód kwiatowych. Kwiaty ukazują się przeważnie wiosną, chociaż przy sprzyjających warunkach, kwitnienie się powtarza. I taka ciekawostka- otóż kwiat pomarańczy jest państwowym kwiatem stanu Floryda w USA i pewnie nie bez przyczyny kraj ten nazywany jest cytrusowym stanem. Drzewo pomarańczy jest pokroju zwartego- kompaktowego, wiecznie zielone. Dorasta do wysokości nawet 10 metrów, ale najczęściej spotykamy odmiany kilku metrowej wysokości. Ciekawostką może być fakt iż pomarańczowe drzewka mogą wydawać owoce około 60 lat a nawet i dłużej. Są to więc rośliny długowieczne.

 Słowo pomarańcza najprawdopodobniej wywodzi się w rejonów dzisiejszych Indii. Oryginalne słowo to ( naranga ). W Persji  nazwa to rozwinęła się do nazwy ( naranj ). Hiszpania trzymała się bardziej oryginału i  i słowo ( naranja- pomarańcza ) do dnia dzisiejszego używane jest w większości państw Hiszpańsko- języcznych. Portugalia natomiast  zaadoptowała ( laranja ). Włochy użyły słowa ( arancia ). Francja i Anglia do dziś używa nazwy orange. Popularność pomarańczy w basenie morza Śródziemnego stała się od czasów cesarstwa rzymskiego bardzo duża. Zalecano chronienie tych roślin w wystawnych ogrodach delikatnymi, przeźroczystymi tkaninami w okresach, kiedy to temperatury zewnętrze bardzo się obniżały. Wkrótce potem pomarańcze stały się tak popularne, że duże połacie ziemi gdzie hodowano te rośliny pokrywano materiałami, dla ochrony ich przed zimnem. Dzisiaj mogli byśmy nazwać to pierwszymi szklarniami. Faktycznie niebawem zaczęto przeznaczać dla cytrusów całe budowle i nazywać je pięknie POMARAŃCZARNIAMI.  W 1494 roku król Francji Karol VII pojechał do Włoch z pomysłem podpatrzenia oraz zbadania półwyspu, ale został tak oczarowany Włoską sztuką, stylem życia i pomarańczami, że wrócił do Francji w towarzystwie tamtejszych rzemieślników, ogrodników, artystów i architektów. Przy ich pomocy zaczął przekształcać francuskie zamki i ogrody na styl włoski. Tutaj w d’Amboise Chateau powstała pierwsza we Francji wspaniała w swej architekturze pomarańczarnia. Przez następne dwa wieki następne monarchie budowały coraz to wspanialsze takie obiekty. Największy jednak był w Pałacu Wersalskim . Tutaj zaprojektowano budynek w kształcie litery „ C”  mieścił on najpiękniejsze okazy roślin egzotycznych i oczywiście pomarańczy. Stąd właśnie pochodzi nazwa – pomarańczarnia-. 

  Gorzkie pomarańcze zaczęły swą wędrówkę po świecie z terenów północno-wschodnich Indii i przylegających obszarów Chin. Podczas pierwszego wieku naszej ery pomarańcze  zaczęły powoli rozprzestrzeniać się poza Chiny tak jak wcześniej stało się z cytronem, który trafił do Japonii, Biskiego Wschodu i do reszty klasycznego świata. Po upadku cesarstwa rzymskiego, upadła też uprawa pomarańczy w Europie. Było tak z wyjątkiem Hiszpanii, gdzie wraz z pozostaniem na tym terenie Arabów, zostały też tu pomarańcze. Arabowie w tamtych czasach wspomieli w swych pismach o pomarańczy gorzkiej .Najwcześniejszy opis tej rośliny z terenów Europy pochodzi z 13 wieku. W tych opisach nie wspomniano jednak ani słowem o pomarańczy słodkiej. Ta natomiast opisana została dopiero w 1471 we Włoskim mieście Savona. Cisza w tym względzie była aż do czasów krzyżaków, kiedy gorzka pomarańcza, wraz z cytryną i limą powróciła za sprawą żołnierzy wracających z Palestyny. To wtedy owoce pomarańcz  znane jako ( bigarade ) i ich sok zostały użyte jako przyprawa, a całe owoce były konserwowane- taka namiastka dzisiejszej pomarańczowej marmolady. To były pierwsze pomarańcze gorzkie przywiezione do  Europy przez Maurów. Dostarczyli oni też technologii nawadniania i pomarańcze mogły już zakwitnąć w Hiszpanii, nawet na terenach o suchszej strukturze ziemi.

Pomarańcze ‘’ Bigarade ‘’ lub Sevill  nie były jednak zjadane w postaci świeżych owoców. Służyły do wyrobu dżemów, marmolady i galaretek. Ogromne ilości tych cytrusów hodowane były i są do dziś w pobliżu Sevilli. Może dla tego przylgnęła do nich ta druga nazwa  ‘’Sewill’’ Ale na przekór swoim  świetnym właściwościom, Hiszpanie nigdy nie robią z tych owoców marmolady. Prawie cała produkcja jest eksportowana do Anglii. Pomarańcze Sevill są używane natomiast w klasycznym sosie bigaret służącym do pieczeni z kaczką. Marmolada z gorzkich i kwaśnych pomarańczy została rozpowszechniona w Anglii od roku 1587 kiedy to przepis na jej przyrządzanie ukazał się w książce kucharskiej. Ilość pektyny i kwasu w tych pomarańczach robi z nich ideał służący właśnie do robienia marmolad.

Najpierw, kiedy pomarańcze trafiły do Europy, były tak rzadko spotykane, że stały się symbolem bogactwa. Niekiedy były ofiarowane jako luksusowe prezenty. Rodzina Medici we Włoszech zaadaptowała pięć z nich jako swój Herb. Drzewko pomarańczowe było też jednym z pierwszych drzew owocowych przywiezionych do Ameryki. Nadal pomarańcza kwaśna używana jest tu jako podkładka dla innych cytrusów. Na południu Francji pomarańcze te są krystalizowane, a kwiaty destylowane, by robić z nich aromatyczną wodę kwiatową. Olejki eteryczne ze skórki używane są do przyprawiania likierów i wódek. Gorzkie pomarańcze mają bardzo krótki termin zbioru. Pozyskiwane są przeważnie w styczniu.

Kwaśna pomarańcza ma ciemniejsze liście i węższe niż słodka pomarańcza, skłania się do tego by mieć szorstką skórkę, a jej kolor ma większą rozpiętość, od żółtej do bladej zieleni. Skórka owocu jest luźniej przylegająca do miąższu niż ma to miejsce w przypadku pomarańczy słodkiej.  Kolejną ciekawostką może być fakt iż słowa ‘’ kwas ‘’ i  ‘’gorycz ‘’ wywodzą się najprawdopodobniej od smaku owoców kwaśnej i gorzkiej pomarańczy.

  Słodka pomarańcza bardzo szybko stała się popularna w Europie i pozostała najpopularniejszym z wszystkich drzew cytrusowych, dzięki Maurom, którzy używali pomarańcz dla celów medycznych i religijnych a potem zabrali ją do Hiszpanii. Stąd pomarańcza słodka znalazła drogę do Nowego Świata. Vasco de Gama późnij przywiózł pomarańcze z Indii  i posadził na Przylądku Dobrej Nadziei w Portugalii. Tutaj ziemia uradziła słodką portugalską pomarańczę. W Australii, pomarańczowe nasiona zostały zasiane przez kapitana Arthura w 1788 roku. Inne pomarańczowe drzewka trafiły na światowe plantacja z Izraela.

 Tak więc kariera pomarańczy na światowych rynkach jest chyba jednym z największych fenomenów znanych na całym świecie. Owoce pomarańczy znają chyba wszyscy na globie. Jest cennym składnikiem pokarmowym, ma właściwości lecznicze, zapach zniewalający wszystkich i cóż więcej chcieć. Można by śmiało postawić tezę, że gdyby wziąć koronę z owocu granata i położyć ją na pomarańczy, to spokojnie mogła by  ona być, KRÓLOWĄ WSZYSTKICH OWOCÓW.